03- Bc Cografya Arşivi

Arjantin Konfederasyonu (1827-1862) Arjantin Nasıldı

Arjantin Konfederasyonu (1827-1862)

1852'ye kadar ulusal hükûmeti olmayan

Arjantin

’deki iktidar mücadelesi ülkeyi iç savaş ortamına sürükledi.

İktidar mücadelesindeki taraflar merkezi idareyi destekleyen

Birlikçiler

ve mahalli idareyi destekleyen

Federalistlerdi

.

Federalistlerin

başını bu dönemde

Fffff

Birlikçi Cumhuriyet – Birinci Başkanlık Hükümeti (1826-1827)

1825 ve 1828 arasında Brezilya Arjantin ile savaştı.

Bernardino Rivadavia

'nın

Londra

'da yapılan portresi

Brezilya ile olan savaşta donanmayı yöneten

Guillermo Brown

Önemli generallerden

Carlos Alvear

Buenos Aires belediye başkanı

Dorreggo

Arjantin

rjantin, resmî adıyla Arjantin Cumhuriyeti (İspanyolca: República Argentina), Güney Amerika'nın güney ucunda yer alan ve Antarktika'nın bir bölümünü de kendi toprakları olarak iddia eden bir ülkedir. 2.780.085 km² (1.073.397 mil²) alanıyla, Brezilya'dan sonra Güney Amerika'nın ikinci büyük ülkesi, Amerika kıtasının dördüncü büyük ülkesi ve dünyanın sekizinci büyük ülkesidir. Arjantin, güney ucunun büyük bir bölümünü batıda Şili ile paylaşır ve ayrıca kuzeyde Bolivya ve Paraguay, kuzeydoğuda Brezilya, doğuda Uruguay ve Güney Atlantik Okyanusu ve güneyde Drake Boğazı ile çevrilidir. Arjantin, yirmi üç eyalete ve bir özerk şehre (ülkenin başkenti ve en büyük şehri olan Buenos Aires) bölünmüş bir federal devlettir. Eyaletlerin ve başkentin kendi anayasaları vardır, ancak federal bir sistem altında var olurlar. Arjantin, Falkland Adaları, Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları, Güney Patagonya Buz Alanı ve Antarktika'nın bir bölümü üzerinde egemenlik iddiasında bulunur.

Günümüz Arjantin'inde kaydedilen en eski insan varlığı Paleolitik döneme kadar uzanmaktadır. İnka İmparatorluğu, Kolomb öncesi dönemde ülkenin kuzeybatısına doğru genişlemiştir. Modern ülkenin kökenleri, 16. yüzyılda bölgenin İspanyol kolonizasyonuna dayanmaktadır. Arjantin, 1776'da kurulan İspanyol denizaşırı genel valiliği Río de la Plata Genel Valiliği'nin halefi devlet olarak ortaya çıkmıştır. 9 Temmuz 1816'daki Arjantin Bağımsızlık Bildirgesi ve Arjantin Bağımsızlık Savaşı'nı (1810-1825) takiben, 1880'e kadar süren ve ülkenin federasyon olarak yeniden örgütlenmesiyle sonuçlanan uzun bir iç savaş yaşanmıştır. Ülke daha sonra, çoğunlukla İtalyan ve İspanyollardan oluşan Avrupa göç dalgalarıyla birlikte, kültürünü ve demografisini etkileyen nispeten barış ve istikrarın tadını çıkarmıştır.

Ulusal Özerklik Partisi, 1880'den 1916 seçimlerine kadar süren Muhafazakar Cumhuriyet olarak adlandırılan dönemde ulusal siyasete hakim oldu. Büyük Buhran, José Félix Uriburu önderliğinde 1930'da gerçekleşen ilk darbeyi tetikleyerek "Rezil On Yıl" (1930-1943) olarak adlandırılan dönemi başlattı. Bu darbeden sonra 1943, 1955, 1962 ve 1966 yıllarında dört darbe daha gerçekleşti. 1974'te Başkan Juan Perón'un ölümünün ardından, dul eşi ve başkan yardımcısı Isabel Perón başkanlığa yükseldi, ancak 1976'daki son darbeyle devrildi. Ardından gelen askeri cunta, Kirli Savaş olarak bilinen dönemde binlerce siyasi eleştirmeni, aktivisti ve solcuyu katletti ve öldürdü; bu dönem, 1983'te Raúl Alfonsín'in başkan seçilmesine kadar süren devlet terörizmi ve sivil huzursuzluk dönemiydi.

Arjantin bölgesel bir güçtür ve uluslararası ilişkilerde tarihsel olarak orta güç statüsünü korumaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nin NATO dışı önemli bir müttefiki olan Arjantin, Şili'den sonra Latin Amerika'da en yüksek ikinci İnsani Gelişme Endeksi'ne (İGE) sahip gelişmekte olan bir ülkedir. Güney Amerika'nın ikinci büyük ekonomisine sahip olan Arjantin, G15 ve G20 üyesidir. Ayrıca Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü, Mercosur, Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu ve İbero-Amerikan Devletleri Örgütü'nün kurucu üyesidir.

Etimoloji

Arjantin ismi, Latince gümüş anlamındaki “argentum” (plata) kelimesine dayanır. Bölgeye gelen ilk Avrupalılar olan İspanyollar, ülke topraklarının büyük gümüş rezervlerine sahip olduğuna inandıklarından buraya la Plata ismini verdiler.

Tarih

1536'da İspanyol denizci Pedro de Mendoza günümüzde Buenos Aires'in bulunduğu yerde bir İspanyol kolonisi kurdu. Yerliler yüzünden geri çekilen İspanyollar daha sonra 1580'de Buenos Aires'i yeniden inşa ettiler.

Buenos Aires ve çevresi 18. yüzyılın sonlarına kadar İspanyollar’ın Peru genel valiliğine bağlı olarak yönetildi.

18. yüzyıldaki İspanyol Bourbon monarşisi tarafından Aydınlanma Çağı’ndan ilham alan Bourbon reformlarıyla beraber 1776’da günümüzdeki çoğunlukla Arjantin'i oluşturan alan Peru genel valiliğinden ayrılıp yeni kurduğu Rio de la Plata genel valiliğine bağlandı. Buenos Aires bu valiliğin başkenti oldu.

Kolomb öncesi Arjantin

Arjantin topraklarındaki ilk insan izleri MÖ 10.000’li yıllara kadar uzanmakla birlikte, bilinen ilk yerleşim yerlerinin kuruluşu 9. yüzyılda gerçekleşmiştir.

Bu dönemdeki Arjantin yerli halkları Patagonya, Pampa ve Chaco'da yaşayan avcılar ve toplayıcılar; Cuyo, Mezopotamya ve Córdoba'da yaşayan çiftçiler olarak iki gruba ayrılır.

Tarımla ilgilenen bu ikinci grubun yaşadığı bölge 1480 yılı itibaren İnka imparatorluğu tarafından fethedildi. Bu dönemden başlıca kalan anıtlar Pucará de Tilcara ve İnka yoludur.

En zengin, en birleşik ve dinamik Colombus öncesi devleti 1500’lü yıllarda İnka devletiydi. Kuzeyden güneye 4.000 kilometre ilerledi ve 8 milyonluk bir nüfusa sahipti. Başarılı bir totaliter devlet olarak kaynaklarını verimli biçimde ve kamu yararı anlayışıyla kullandı. 1531’de Pizarro sahneye çıktığında, İnkaların askeri yetenekleri, nakliye (tekerleği kullanmamalarına rağmen) ve iletişimi, mühendislik, taş ve metal işçiliği, mimarisi, tıp ve cerrahlığı, tekstil ününleri ve seramikleri çok gelişmiş düzeydeydi. Ekonomi, siyaset bilimi ve sanatı da aynı şekilde gelişmişti. Bir yazı sistemine sahip olmamaları onların etkin bir yönetim oluşturmalarını önlemedi. Quipu (düğümlenmiş şeritlerden yapılan uzun ipler) ile kullanışlı bic hesaplama sistemi elde ettiler. Mutlak teokrasi ile yönetilen İnkalar, egemenliklerini fethettikleri her yerde uyguladılar. Peru'daki başkent Cuzco'dan başlayarak ortak dili kullanarak uzak noktalara ulaşan alanlarında farklı insanları bir araya getirdiler. Tek dil, tek soylu sınıfı ve tek imparator anlayışına sahiptiler.

Rohat Fatih