Türkiye’de Nüfusun Alansal Dağılışı

Türkiye’de Nüfusun Alansal Dağılışı

Türkiye’de Nüfusun Alansal Dağılışı



Türkiye’de nüfusun alansal dağılışına bakıldığında ilk dikkati çeken özellik 
dağılımın tekdüze olmadığıdır. Konu coğrafi bölgeler yönünden de alınırsa, en yüksek nüfus yoğunluğu değerlerine Karadeniz bölgesinin doğu bölümünde ve kıyı şeridinde rastlanır. Ilıman bir iklimin görüldüğü bu kesimin hemen gerisinde yükselen kıyıya paralel dağlık alan nüfus yönünden oldukça boştur. Karadeniz kıyılarında doğudan batıya doğru ilerlerken Orta Karadeniz bölümünde dağların alçalması ve kıyıdan uzaklaşması nedeni ile yoğun kuşağın iç kesimlere doğru genişlediğini söyleyebiliriz. Burada Bafra ve Çarşamba ovaları ile Yeşilırmak ve Kelkit vadileri yoğun nüfuslanmıştır. Ulaşım imkanlarının yeterince geliştirilemediği Batı Karadeniz bölümünde Zonguldak ve Ereğli çevresi ile içte Bolu ve Düzce ovalarında yoğun nüfustan bahsedilebilir. Gerek çok uygun coğrafi özellikleri, gerekse beşeri faktörlerin etkisi ile Marmara bölgesi, ülkemizin en yoğun nüfuslanmış kesimidir. Nitekim bölge içinde kuzeyde Karadeniz’e bakan Yıldız Dağları bölümü ve Biga yarımadası dışında hemen her yörede nüfus yoğunluğu yüksek düzeydedir. Ege bölgesinde tarımsal verimin yüksek olduğu Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes ve Bakırçay çöküntü ovaları (graben) ve İzmir civarı Türkiye nüfus yoğunluğu ortalamasının çok üstünde nüfuslanmış yerlerdir. Buna karşılık depresyonları birbirinden ayıran kırık dağları (horst) ve İçbatı Anadolu bölümünde yükselen dağ kütleleri çoğu yerde hemen hiç nüfuslanmamıştır.

Akdeniz bölgesi içinde Çukurova ile Antalya ve Hatay ovaları başlıca nüfus yoğunluk bölgeleri olarak dikkati çekerler. Oysa Teke ve Taşeli platoları ile Torosların geniş dağlık sahaları sadece geçici yerleşilerek, yer yer mevsimlik olarak nüfuslanır. Doğu Anadolu’da nüfus genel olarak seyrek olmakla birlikte Iğdır, Erzurum, Erzincan, Malatya ve Elazığ depresyon ovaları yoğun nüfuslu adalar halindedir. Yüksek platolar ve dağ kütleleri ile Hakkari bölümünün hemen tamamı (Yüksekova dışında) bomboş denilecek kadar az nüfuslanmıştır. Geniş alanlarda düşük nüfus yoğunluğu ile karakterize olan bölgemiz ise İç Anadolu’dur. Diğer bölgelerden farklı olarak burada vadi boyları ve depresyon tabanları seyrek nüfusludur. Buna karşılık su kaynağı durumundaki dağların etekleri yoğun nüfus barındırırlar. Örneğin; Kızılırmak vadisi ile Yukarı Sakarya vadisi az nüfuslanmışken, Erciyes dağının eteğinde Kayseri, Melendiz eteğinde Niğde, Torosların kuzey eteklerinde Konya, Karaman ve Ereğli, Sultan dağları eteğinde Alaşehir yerleşme merkezleri mevcuttur.
 
Nihayet Güneydoğu Anadolu bölgemizde az yağışlı düzlükler tenha, buna karşılık dağ etekleri ve Mardin Eşiği gibi basık sırtlar daha fazla nüfusludur. Ayrıca GAP projesinin tamamlanmasının ardından Suriye sınırı boyunca uzanan sahanın da yoğun bir şekilde nüfuslanacağı söylenebilir.
Nüfusun Dağılışı ve Dağılışı Etkileyen Faktörler

Nüfusun Dağılışı ve Dağılışı Etkileyen Faktörler

Türkiye’de Nüfus Dağılışı ve Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler

1-Doğal Faktörler

a)İklim şartları: Yağışın yeterli olduğu ve ılıman iklim özelliklerinin görüldüğü kıyı bölgelerimizde nüfus,yağışın az olduğu ve kışın çok soğuk geçtiği iç bölgelerimize göre daha yoğundur.Ege bölgesinde nüfusun Doğu Anadolu’dan fazla olması gibi..

b)yer şekilleri: Yüksek ve çok engebeli yerlerde,sanayi ve ulaşım gibi ekonomik faaliyetlerin gelişmemiş olmasından dolayı nüfus azdır.Doğu Anadolu bölgesi,Doğu Karadeniz bölümü (kıyı kesimler hariç), Toroslar, Yıldız Dağları bölümü, Menteşe Dağlık yöresi, Taşeli Platosu gibi alanlarda yer şekilleri çok engebeli olduğundan nüfus seyrektir.

c)su kaynakları:Nüfusun su kaynaklarına yönelmesi kurak ve yarı kurak bölgelere özgüdür. En kurak bölgemiz olan Güneydoğu Anadolu’da nüfus su kaynaklarına yönelmiştir.iç Anadolu bölgesinde nüfusun bölge kenarlarında toplanmasının nedeni de budur.

2-Beşeri ve ekonomik faktörler

a)Sanayileşme: Sanayileşmenin yoğun olduğu alanlar,iş imkanı fazla olduğu için fazla göç almaktadır.İstanbul,İzmir,Bursa,Adana,Adapazarı,İzmit buna örnektir.

b)Tarım: Verimli tarım alanları olan Çukurova,Bafra,Çarşamba,Gediz,Bakırçay,Küçük ve Büyük Menderes  ile Doğu Anadolu da ki çöküntü ovaları nüfusun yoğun olduğu yerlerdir.

c)Madenler: Maden çıkarımı ve işletmesinin bulunduğu yerlerde iş imkanının fazla olmasından dolayı,nüfus fazladır.Batman,Zonguldak,Afşin-Elbistan,Soma,Yatağan bunun örnekleridir.

d)Turizm: Turizm sezonluk ya da kalıcı nüfusa neden olur.Antalya,Alanya,Bodrum,Kaş,Kale,Fethiye,Kuşadası,Marmaris gibi yaz turizm alanları ile Efes,İstanbul gibi tarihi turizm alanları,Pamukkale,Ürgüp gibi doğal güzellik alanları turizmden dolayı nüfusun arttığı yerlerdir.

e)Ulaşım: Ulaşımın geliştiği yerlerde diğer ekonomik sektörlerde geliştiği için iş imkanları artmıştır.Yoğun göçten dolayı nüfus da artmıştır.İstanbul,İzmir,Adana en önemli örnekleridir.